ایمنی ، بهداشت ، محیط زیست

شستی اعلام حریق : وسیله­ای است دستی برای ایجاد سیگنال اعلام حریق.

جعبه نصب : جعبه­ای که لزوماً و برای شستی اعلام حریق طراحی نشده و به نحوی است که می­توان یک شستی اعلام حریق را درون آن جای داد.

المان شکننده : یک ماده منفرد یا شیشه با لایه شفاف محافظ به صورت بخشی یا تمام قسمت جلویی شستی اعلام حریق که به صورت غیر قابل برگشتی تحت فشار یا ضربه شکسته می­شود.

تجهیزات مسیر ارتباط اعلام حریق : تجهیزات واسطه­ای است که سیگنال اعلام حریق را از مرکز اعلام حریق به ایستگاه آتش­نشانی می­فرستد.

مرکز اعلام حریق : تجهیزاتی هستند، که آشکارسازها از طریق آنها می­توانند تغذیه گردند. مرکز اعلام حریق برای پذیرفتن سیگنال اعلام حریق آشکارهای وصل شده، به کار می­رود تا این سیگنال را به صورت شنیداری و دیداری اعلام نماید و مکان خطر را نشان دهد. این تجهیزات نیز می­توانند برای ثبت هر یک از اطلاعات فوق در این زمینه مورد نیاز باشند. در صورت نیاز، این تجهیزات توانایی ارسال سیگنال اعلام حریق را از تجهیزات مسیر ارتباط اعلام حریق دارند به طور مثال ایستگاه آتش نشانی با فرمان به تجهیزات اطفاء خودکار، این تجهیزات، برای کنترل صحیح کار سیستم به کار می­روند. تا هر گونه خطایی را به صورت شنیداری یا دیداری اعلام کنند ( به طور مثال : اتصال کوتاه مدار، قطع مدار و یا بروز عیب در منبع تغذیه).

ایستگاه آتش نشانی : مرکزی است که در آن می­توان اقدامات لازم برای مبارزه با آتش را در هر زمان، انجام داد.

کنترل تجهیزات خودکار اطفاء حریق : وسیله خودکاری است که برای به کار انداختن تجهیزات اطفاء حریق پس از دریافت سیگنال از مرکز اعلام حریق از آن استفاده می­شود.

تجهیزات مسیر ارتباط اعلام خطا : تجهیزات واسطه­ای است که سیگنال اعلام خطا را از مرکز اعلام حریق به مرکز دریافت اعلام خطا می­فرستد.

مرکز دریافت اعلام خطا : مرکزی است که در آنجا خطاهای پدید آمده را می­توان اصلاح و برطرف کرد.

منبع تغذیه : منبع تغذیه­ای است که مرکز اعلام حریق و وسایل متصل به آن را، از طریق مرکز اعلام حریق تغذیه می­کند. این منبع تغذیه می­تواند به صورت مجزا و یا در داخل مرکز اعلام حریق قرار داشته باشد.

هشدار کاذب

یکی از مشکلات سیستم­های اتوماتیک اعلام حریق، ارسال هشدارهای اشتباه و نادرست است که موجب دردسرهایی شده و در صورت تکرار زیاد، سیستم را تبدیل به چوپان دروغگو می­کند.

پیامهای خطا را می­توان در پنج  گروه طبقه بندی نمود :

1)      هشدارهای خطا ناشی از انجام کارهای معمولی مانند پخت­وپز، دود سیگار، گردوغبار، حشرات و سایر مواردی از این دست.

2)      هشدارهای خطای تجهیزات ناشی از بروز عیب در شبکه.

3)      هشدارهای خطا ناشی از اقدامات مغرضانه مانند شکستن شیشه­های شستی­های اعلام حریق و یا ایجاد دود برای به صدا درآوردن آژیرها از روی عناد و آزار رساندن.

4)      هشدارهای خطا ناشی از نیت خیرخواهانه و خوب، اما عجولانه. در این حالت ممکن شخصی یا اشخاصی با مضمون شدن به شرایط خاص محتمل دانستن حریق یا بروز آن، اقدام به شکستن شیشه شستی­های اعلام حریق کنند.

5)      هشدارهای خطای ناشناخته و نامعلوم که در هیچ یک از مقولات فوق نمی­گنجد، شایع­ترین مورد بروز هشدارهای خطا مربوط به نصب نادرست و نامناسب تجهیزات است و عدم نگهداری از تجهیزات نیز می­تواند عامل دیگری در افزایش هشدارهای نادرست و دروغین باشد.

عواملی که می­تواند منجر به اعلام هشدار نادرست شود به قرار زیر است :

·        آشپزی و پخت­وپز و بخارهای ناشی از آن

·        بخار آب و رطوبت زیاد

·        دود سیگار

·        گردوغبار

·        حشرات

·        اسپری­های مختلف

·        دود ناشی از برخی از فعالیت­های خارج از ساختمان مانند : آتش بازی

·        برشکاری و جوشکاری

·        دودهای نمایشی مانند انواع جلوه­هایی که در تئاتر استفاده می­شود.

·        دستگاه­های بخور و همین­طور روشنایی­هایی چون شمع یا چراغ­های نفت­سوز

·        پارازیت­ها و تداخل­های الکترومغناطیسی

·        نوسان زیاد دما

·        تغییر کاربری فضاها بدون در نظر گرفتن شرایط طراحی اولیه سیستم اعلام حریق

·        عدم تناسب آشکارسازها با محل و مکان مورد نظر

·        آزمایش و سرویس تجهیزات، بدون غیر فعال نمودن سیستم

·        آسیب­های تصادفی یا مغرضانه

روشهای کاهش هشدارهای خطا

1)      کاهش حساسیت آشکارسازها که بطور مطلق چندان کار درستی نیست مگر آنکه حساسیت آنها بیش از مقدار مورد نیاز باشد.

2)      بکار گیری سیستم تایید هشدار که به خودی خود نوعی تاخیر زمانی را ایجاب می­کند. در این سیستم، قسمت هشدار مدت­زمانی را منتظر می­ماند (معمولاً 30 ثانیه) تا گزارش ارسالی از سوی آشکار سازها توسط تابلوی کنترل مرکزی تایید شود.

3)      استفاده از سیستم­های پیشرفته­تر مانند تجهیزات آدرسپذیر و هوشمند. در میان سیستم­های سه­گانه، متعارف، آدرس­پذیر و هوشمند، سیستم اخیر تقریباً بدون اعلام خطاست، مگر آنکه عوامل انسانی و یا طراحی نادرست موجب آن گردند.

به هر اندازه شبکه اعلام حریق گسترده­تر و و وسیع­تر باشد، احتمال ارسال هشدار­های خطا نیز افزایش می­یابد. در سیستم­های متعارف با 40 دتکتور یا کمتر، ارسال دو پیام خطا در سال طبیعی و معمولی تلقی می­شود و بر همین اساس به ازای هر 20 آشکارساز یک پیام خطا در سال معمولی است.

عملکرد سیستم آدرس­پذیر

در این سیستم تکنیک Multiplex (تسهیم کننده) اجازه می­دهد هر دتکتور بطور مستقل اطلاعات را به پانل کنترل ارسال نماید. در هر زمان دتکتورها مشخصات شناسایی آدرس خود را به پانل کنترل ارسال می­نماید و علاوه بر آن از طرف تابلو هم یکسری اطلاعات به دتکتور ارسال می­شود. این نوع کار باعث می­شود که همیشه پانل مراقب باشد کدام تجهیز خروجی عیر عادی ارسال می­کند. پیغام­های غیر عادی همیشه بر روی صفحه نمایش LCD نوشته می­شود. در قسمت پرسسور پانل کنترل اولین آدرس بر روی دتکتور، شستی، اجزاء واسطه یا جداکننده ارسال می­شود و سپس سیستم منتظر پاسخ می­شود. زمان ارسال و دریافت در اولین مرحله راه­اندازی به عنوان زمان مبنا برای هر تجهیز در نظر گرفته می­شود. سپس پرسسور زمان رفت و برگشت که در ابتدا مساوی هستند و آدرس را ثبت می­نماید و به عنوان مبنا در نظر می­گیرد. در مراحل بعد این عمل برای تمامی تجهیزات ثبت می­گردد. در عملکرد عادی سیستم همیشه زمان رفت و زمان برگشت با هم مقایسه شده و در صورت تساوی، سلامت مدار را به اطلاع می­رساند. در صورتیکه زمان رفت و برگشت با هم متفاوت باشند دال بر خارج از سرویس بودن یک تجهیز یا قطع مدار می­باشد که بلافاصله سیگنال خطا (Fault ) ظاهر می­گردد.

باید توجه شود در صورت عملکرد دتکتور جریان آن بشدت تغییر می­یابد. پس از چک اولین دتکتور سیستم به سراغ دومین تجهیز می­رود و همه تجهیزات به ترتیب چک می­گردند. در اولین راه­اندازی تمامی تجهیزات در مرحله اول، آدرس دهی و اطلاعات­شان ثبت می­گردد. در گام نخست در عرض 30 دقیقه تمامی اطلاعات اولیه دتکتورها ثبت می­شود. کاملاً واضح است که در موقع آتش­سوزی ممکن است تعداد زیادی دتکتور با هم عمل نمایند. در این صورت اطلاعات تمامی دتکتورها جداگانه گرفته می­شود. در صورتی که تمامی دتکتورها در یک زون، همزمان عمل نمایند مشکلی برای پانل بوجود نمی­آید. پس می­توان دتکتورها را طوری نصب کرد که پشت سر هم و سری نباشد. یعنی به ترتیب بسته نشوند. در این حالت فقط ترتیب شماره آن­ها بهم می­خورد.

بخاطر این تکنیک احتیاج به مرتب چیدن دتکتورها (پشت سر هم سر بندی کردن) نمی­باشد پس از نظر اقتصادی به صرفه­تر و نصب راحت­تر بدنبال دارد.( در این سیستم باید از تجهیزات آدرس­پذیر استفاده نمود).

در هر سیستم آدرس­پذیر میتوان از یک سری تجهیزات متعارف نیز استفاده کرد. طبق شکل زیر می­توان در هر زون تا 20 دتکتور متعارف را هم استفاده کرد. در صورت بروز آلارم بر روی دتکتورهای متعارف ابتدا این آلارم بر روی Interface رفته و سپس توسط پانل تشخیص داده می­شود. دتکتورهای متعارف در این حالت نیز به صورت شعاعی نصب می­گردند. اشتفاده از تلفیق تجهیزات آدرس­پذیر و متعارف معمولاً در جاهایی استفاده می­شود که سیستم به صورت متعارف (از قدیم) نصب بوده است حال با Up Grade کردن سیستم می­توان از قسمتنی از این تجهیزات با استفاده از  Interface کمک گرفت.

در این صورت نیاز به سیم کشی جدید در این قسمتها نمی­باشد. استفاده از ایزولاتور مربوط به اتصال کوتاه بین مرز مشترک زون­ها اجباری می­باشد.

اكبر سرو   و   احمد یمینی .دانشجویان رشته آتش نشانی و خدمات ایمنی – پودمان 6-کنگان